Γράφει: Κωνσταντίνος Τολιόπουλος
Υπάρχουν συγκροτήματα που άφησαν πίσω τους δεκάδες δίσκους και αμέτρητες περιοδείες. Και υπάρχουν κι εκείνα που χρειάστηκαν ελάχιστα για να αλλάξουν την πορεία ενός ολόκληρου ιδιώματος. Οι Tormentor ανήκουν αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Στις 19 Σεπτεμβρίου, ένα από τα πλέον ιστορικά ονόματα του ευρωπαϊκού black metal φτάνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Στη σκηνή του Black Temple στην Αθήνα, οι Ούγγροι θα ανοίξουν μια πόρτα προς μια εποχή όπου το black metal δεν είχε ακόμη αποκτήσει σαφείς κανόνες, αισθητική και γεωγραφικό επίκεντρο. Μια εποχή κασετών, tape trading, απομόνωσης και πραγματικού underground.
Πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα
Η ιστορία των Tormentor ξεκινά στη Βουδαπέστη στα μέσα της δεκαετίας του ’80, με τον Attila Csihar στα φωνητικά. Στην Ουγγαρία του ανατολικού μπλοκ, η πρόσβαση στη δυτική metal κουλτούρα ήταν κάθε άλλο παρά αυτονόητη. Κι όμως, μέσα σε αυτό το περιβάλλον, μια παρέα νεαρών μουσικών άρχισε να σμιλεύει έναν ήχο που κινούνταν πέρα από τα όρια του παραδοσιακού heavy metal.
Το πρώτο σημαντικό ντοκουμέντο ήταν το The Seventh Day of Doom του 1987. Ήδη εκεί υπήρχαν τα στοιχεία που σύντομα θα αποκτούσαν πολύ πιο ακραία μορφή: ταχύτητα, σκοτεινή ατμόσφαιρα, επιθετικότητα και μια αισθητική που κοιτούσε προς εκείνο που τότε μόλις άρχιζε να ονομάζεται black metal.
Έναν χρόνο αργότερα, η ιστορία θα γραφόταν οριστικά.
Anno Domini: ένας δίσκος πριν από την εποχή του
Το Anno Domini ηχογραφήθηκε το 1988 στα Omega II Studios της Βουδαπέστης. Το κλασικό line-up αποτελούσαν οι Attila Csihar στα φωνητικά, Attila Szigeti στην κιθάρα και τα keyboards, György Farkas στο μπάσο και Zsolt Machát στα τύμπανα.
Ο δίσκος όμως δεν ακολούθησε την κανονική διαδρομή μιας κυκλοφορίας. Παρότι είχε ηχογραφηθεί επαγγελματικά με σκοπό να κυκλοφορήσει σε βινύλιο, η έκδοσή του ναυάγησε και το υλικό άρχισε να κυκλοφορεί ουσιαστικά μέσω κασετών. Χρόνια αργότερα, το 1995, θα αποκτούσε επίσημη κυκλοφορία, ενώ μεταγενέστερες επανεκδόσεις βασίστηκαν και στην αυθεντική master tape.
Μέχρι τότε όμως η πραγματική δουλειά είχε ήδη γίνει.
Το Anno Domini είχε ταξιδέψει.
Κομμάτια όπως τα “Tormentor I”, “Elisabeth Bathory”, “Damned Grave”, “In Gate of Hell”, “Transylvania”, “Apocalypse” και φυσικά το ομώνυμο τραγούδι αποτύπωναν κάτι πολύ πιο ανησυχητικό από το speed/thrash metal της περιόδου.
Οι κιθάρες είχαν την αγριάδα του thrash, αλλά οι μελωδίες δημιουργούσαν μια παράξενη, σχεδόν τελετουργική αίσθηση. Τα keyboards εμφανίζονταν σαν φαντάσματα πίσω από τα riffs. Τα τύμπανα έτρεχαν ανελέητα. Και πάνω από όλα βρισκόταν η φωνή του Attila Csihar. Όχι απλώς ένας metal τραγουδιστής, αλλά ένας ερμηνευτής που αντιμετώπιζε τη φωνή ως μέσο δημιουργίας χαρακτήρων, τρόμου και ατμόσφαιρας.
Από τη Βουδαπέστη στη Νορβηγία
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο κεφάλαιο στην ιστορία των Tormentor.
Το Anno Domini πέρασε τα ουγγρικά σύνορα μέσω του διεθνούς underground δικτύου ανταλλαγής κασετών και έφτασε μέχρι τη Νορβηγία. Εκεί βρήκε ένα κοινό που λίγα χρόνια αργότερα θα βρισκόταν στο επίκεντρο της δεύτερης γενιάς του black metal.
Ανάμεσα σε εκείνους που γνώρισαν τη μουσική των Tormentor ήταν και άνθρωποι από τον κύκλο των Mayhem.
Μετά τον θάνατο του Per Yngve “Dead” Ohlin, ο Euronymous στράφηκε στον Attila Csihar. Η φωνή που είχε στοιχειώσει το Anno Domini βρέθηκε τελικά στο De Mysteriis Dom Sathanas, έναν από τους πλέον αναγνωρίσιμους δίσκους στην ιστορία του black metal.
Η σύνδεση δεν ήταν τυχαία.
Πριν το νορβηγικό black metal αποκτήσει την τεράστια μυθολογία που το συνοδεύει μέχρι σήμερα, οι Tormentor είχαν ήδη δημιουργήσει πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα μια δική τους εκδοχή ακραίου, σκοτεινού metal.
Και το underground είχε φροντίσει να τη μεταφέρει εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Η δεύτερη ζωή των Tormentor
Οι Tormentor διαλύθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του ’90, ενώ ο Csihar ακολούθησε μια εντυπωσιακά πολυσχιδή πορεία. Mayhem, Sunn O))), Aborym και πολυάριθμες άλλες συνεργασίες διεύρυναν σταδιακά το μουσικό του σύμπαν πολύ πέρα από τα στενά όρια του παραδοσιακού black metal.
Η ιστορία των Tormentor όμως δεν είχε τελειώσει.
Γύρω στο 2000 εμφανίστηκε το παράξενο και πολύ πιο πειραματικό Recipe Ferrum, ενώ το μεγάλο κεφάλαιο της επιστροφής άνοιξε ουσιαστικά το 2017. Η μπάντα επανενώθηκε και επέστρεψε στις συναυλίες, πραγματοποιώντας επιλεγμένες εμφανίσεις σε μεγάλα ευρωπαϊκά underground και extreme metal events.
Δεν επρόκειτο απλώς για ακόμη ένα reunion.
Για μια νεότερη γενιά ακροατών ήταν η δυνατότητα να δει επί σκηνής ένα συγκρότημα του οποίου η φήμη είχε χτιστεί σε μεγάλο βαθμό ακριβώς πάνω στην απουσία του.
Το παρελθόν παραμένει ζωντανό
Σήμερα η σημασία των Tormentor δεν βρίσκεται στον αριθμό των κυκλοφοριών τους. Βρίσκεται στη χρονική στιγμή κατά την οποία δημιούργησαν τη μουσική τους.
Το Anno Domini ηχογραφήθηκε το 1988.
Πριν από το De Mysteriis Dom Sathanas. Πριν από το A Blaze in the Northern Sky. Πριν από το Hvis Lyset Tar Oss. Πριν το black metal των αρχών των ’90s αποκτήσει τη χαρακτηριστική εικόνα και τον ήχο με τον οποίο θα γινόταν παγκοσμίως γνωστό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Tormentor «εφηύραν» μόνοι τους το black metal. Η ιστορία του είδους είναι πολύ πιο σύνθετη και περνά από Venom, Bathory, Celtic Frost, Hellhammer, Sodom, Sarcófago, Master’s Hammer και αρκετούς ακόμη.
Οι Ούγγροι όμως αποτελούν έναν από εκείνους τους κρίκους που δείχνουν ότι η γέννηση του black metal δεν ήταν μια αποκλειστικά νορβηγική υπόθεση. Πολύ πριν από την έκρηξη της Σκανδιναβίας, διαφορετικές underground σκηνές σε ολόκληρη την Ευρώπη —και όχι μόνο— αναζητούσαν τρόπους να κάνουν το metal πιο ακραίο, πιο σκοτεινό και πιο ανορθόδοξο.
Οι Tormentor το έκαναν απομονωμένοι στη Βουδαπέστη.
Και κάποιος, κάπου, αντέγραψε μια κασέτα.
Μετά κάποιος άλλος αντέγραψε το αντίγραφο.
Και τελικά αυτή η μουσική έφτασε στη Νορβηγία.
19 Σεπτεμβρίου: η πρώτη φορά στην Ελλάδα
Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά τις ηχογραφήσεις που δημιούργησαν τον μύθο τους, οι Tormentor έρχονται επιτέλους στην Αθήνα.
Το Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου 2026, το Black Temple στο Γκάζι φιλοξενεί την πρώτη εμφάνιση των Tormentor στην Ελλάδα, με τους Order of the Ebon Hand να συμπληρώνουν ιδανικά μια βραδιά βαθιά ριζωμένη στην ιστορία του ευρωπαϊκού black metal.
Στη σημερινή σύνθεση βρίσκονται οι Attila Csihar, Attila Szigeti, György Farkas και Zsolt Machát — οι μουσικοί που συνδέθηκαν με την κλασική εποχή του συγκροτήματος.
Οι πόρτες ανοίγουν στις 20:30, η προπώληση βρίσκεται στα 35 ευρώ και η τιμή στο ταμείο στα 40 ευρώ.
Για όσους γνωρίζουν το Anno Domini, δύσκολα πρόκειται απλώς για ακόμη μία συναυλία.
Είναι η σπάνια περίπτωση όπου ένα κομμάτι της ιστορίας του underground εγκαταλείπει τις παλιές κασέτες, τα bootlegs, τις ιστορίες και τις επανεκδόσεις και βρίσκεται μπροστά σου, επάνω στη σκηνή.
Οι Tormentor χρειάστηκαν σχεδόν σαράντα χρόνια για να φτάσουν από τη Βουδαπέστη στην Αθήνα.
Στις 19 Σεπτεμβρίου, η αναμονή τελειώνει.